Welke metalen zitten er in een katalysator?

In een katalysator zitten drie edelmetalen: platina, palladium en rhodium. Ze zitten in heel kleine hoeveelheden op een poreuze coating, die is aangebracht op een keramische of metalen honingraat in een stalen behuizing. Precies die drie metalen maken een gebruikte katalysator een stuk meer waard dan de meeste mensen denken.

Bij Krommenhoek Metals draait het om katalysatoren van personenauto’s, vrachtwagens en industriële processen, plus roetfilters. We bepalen hierbij niet op gevoel wat erin zit, maar meten de gehele katalysator zorgvuldig op.

Wat zit er in een katalysator? Van buiten naar binnen

Een katalysator bestaat uit vier lagen, die je van buiten naar binnen tegenkomt:

• Behuizing: een hittebestendige mantel van staal of roestvast staal, onderdeel van het uitlaatsysteem.
• Drager: een monoliet, meestal keramisch op basis van cordieriet, soms van metaal, opgebouwd uit duizenden kleine kanaaltjes.
• Washcoat: een poreuze laag op de wanden van die kanaaltjes, onder andere van aluminiumoxide.
• Edelmetalen: platina, palladium en rhodium, fijn verdeeld over die washcoat.

Die honingraatvorm heeft trouwens een doel. De duizenden kanaaltjes maken het contactoppervlak namelijk enorm, zodat een paar gram edelmetaal genoeg is om met grote hoeveelheden uitlaatgas te reageren.

De meeste pagina’s over katalysatoren slaan de washcoat over en springen van de keramische honingraat direct naar de edelmetalen. Dat is jammer, want juist die laag verbindt de twee. De edelmetalen liggen namelijk niet op het keramiek, ze zitten in de poriën van de coating daarop. Daarom zegt het gewicht van een katalysator weinig over de waarde, en daarom is vakkundige verwerking zo nodig om de metalen er goed uit te halen.

Een katalysator filtert niet, hij zet om

Een katalysator houdt geen schadelijke stoffen tegen zoals een filter. Hij versnelt chemische reacties waarin die stoffen worden omgezet:

• Koolmonoxide wordt geoxideerd tot koolstofdioxide
• Onverbrande koolwaterstoffen worden omgezet in vooral koolstofdioxide en water
• Stikstofoxiden worden gereduceerd, waarbij onder meer stikstof ontstaat

Elk metaal heeft in een katalysator zijn eigen functie. Platina zorgt vooral voor de oxidatie van koolmonoxide en koolwaterstoffen en wordt toegepast in zowel benzine- als dieselauto’s. Palladium heeft een vergelijkbare functie, maar komt vooral voor in katalysatoren van benzineauto’s. Rhodium vervult een andere rol: dit edelmetaal helpt bij de reductie van stikstofoxiden en wordt met name gebruikt in benzinekatalysatoren.

Platina, palladium en rhodium behoren alle drie tot de duurste edelmetalen ter wereld. Van deze drie is rhodium het zeldzaamst.

Zitten er alleen edelmetalen in?

Nee. De washcoat van een katalysator bestaat uit metaaloxiden, en afhankelijk van het systeem zitten daar ook stoffen als ceriumoxide in. Bepaalde katalysatoren met stikstofoxide-opslag bevatten daarnaast verbindingen met barium. Voor de werking zijn die materialen onmisbaar, maar voor de recyclingwaarde gaat het vooral om platina, palladium en rhodium.

Wat is het verschil tussen een benzine- en dieselkatalysator?

Van buiten lijken ze op elkaar, maar van binnen totaal niet. Een benzinekatalysator bevat doorgaans alle drie de metalen, met rhodium voor de stikstofoxiden. In een dieselkatalysator zit vaker platina, soms gecombineerd met palladium. Een diesel heeft daarnaast vaak een roetfilter, maar dat is een apart onderdeel met een eigen verwerking.

Hoeveel edelmetaal erin zit, verschilt per auto

Hier gaan veel artikelen de fout in met stellige getallen. In een personenautokatalysator gaat het doorgaans om een paar gram edelmetaal in totaal, maar een vast getal bestaat niet. De hoeveelheid en de verhouding hangen af van:

• het type motor en de motorinhoud
• benzine, diesel of hybride
• het voertuigmodel en het bouwjaar
• de emissienorm en het type katalysator

Daarom meten wij het altijd in plaats van te schatten, met een XRF-analyse op basis van het serienummer op de behuizing. Die meting is trouwens gratis, ook bij een handvol stuks. Vanaf 50 stuks komen we ter plaatse met de XRF-meter, zodat je altijd live kan meekijken. Hoe de prijs verder tot stand komt, lees je hier.

Een gebruikte katalysator is grondstof, geen afval

De edelmetalen raken niet op tijdens het gebruik. De werking gaat wel achteruit door vervuiling, hitte en beschadiging, maar het metaal zelf blijft terug te winnen. Dat verklaart ook waarom katalysatoren interessant zijn voor diefstal: er zit nog altijd waarde in. Diezelfde metalen vind je trouwens ook in printplaten van computers en servers.

Ons advies: lever je katalysator in bij een bedrijf dat is aangesloten bij de Metaal Recycling Federatie. Krommenhoek Metals is daar lid van. Zo werkt het bij ons:

1. Stuur een foto van het serienummer via WhatsApp of mail
2. Je krijgt een prijsindicatie op basis van de actuele edelmetaalprijzen
3. Lever in bij een van onze locaties in Rotterdam of Wateringen, elke werkdag of op zaterdagochtend, zonder afspraak
4. Bij grotere hoeveelheden halen we op of plaatsen we een container
5. Uitbetaling gaat contant, via Tikkie Terug of met een directe overboeking

Veelgestelde vragen over katalysator inhoud en recycling

Hoeveel platina zit er precies in een katalysator?

Dat verschilt per voertuig en per uitvoering, en het is niet af te leiden uit het gewicht. De enige manier om het zeker te weten is een meting op basis van het serienummer.

Mag ik een katalysator zomaar inleveren?

Ja, je kunt langskomen zonder afspraak. Neem wel een geldig legitimatiebewijs mee, dat is namelijk wettelijk verplicht, en je bankrekeningnummer als je per bank uitbetaald wilt worden.

Kunnen jullie ook industriële katalysatoren verwerken?

Ja. Naast katalysatoren van personenauto’s en vrachtwagens verwerken we industriële katalysatoren en roetfilters. Voor grotere partijen regelen we ophalen op locatie of een container.